Bộ phim “And the Alley She Whitewashed in Light Blue" do Nili Portugali đạo diễn không thuần túy là một bộ phim về kiến trúc. Cũng khó có thể nói đó là một bộ phim thuần túy nghệ thuật, hay một bộ phim tài liệu. Có lẽ đó là một cuốn phim kết hợp nhiều thứ: tôn giáo, kiến trúc và nghệ thuật lồng trong một khung trời tuổi thơ đầy hoài niệm. Ý tưởng chung của bộ phim được bà tổng kết ở đoạn cuối: chúng ta nên và cần phải tiến gần hơn tới cái cấu trúc vượt thời gian mà các thế hệ xưa đã kết nối được, cái cấu trúc mà nhờ đó con người đã tạo nên các thành phố, các làng mạc, các con đường và nhà cửa trong đó con người cảm thấy đã về, đã tới[1] trong mọi nền văn hóa, mọi nơi chốn và mọi thời gian
Dưới đây là một bài essay của sinh viên Ngô Viết Quốc Hưng, Khoa Kiến trúc, Trường Đại học Bách Khoa, Đại học Đà Nẵng.
Tuổi thơ mỗi người đều có nhiều ký ức và kỷ niệm đẹp với người thân và bạn bè, gắn liền với nó là những công trình kiến trúc_nơi mà vượt qua thời gian và lưu giữ những hình ảnh, chứng kiến lịch sử và những kỷ niệm đó, giúp chúng ta có thể hồi tưởng lại về quá khứ, kỷ niệm êm đẹp trong mỗi người.
Bộ phim do KTS Nili Portugali làm đạo diễn hồi tưởng lại ký ức tuổi thơ của cô về những sinh hoạt hằng ngày trong công trình kiến trúc gắn bó với cô và đặc biệt là hồi tưởng về người bà là những kỷ niệm đẹp mà cô muốn chia sẻ cho mọi người, đồng thời từ những hình ảnh về công trình kiến trúc trong ký ức của cô đã thúc đẩy cô trở thành một kiến trúc sư.
Mở đầu bộ phim, lúc đang còn là một sinh viên kiến trúc, cô đã tự hỏi “ What’s at the base of those places in which man feels at home?” hiểu theo cách hiểu của tôi thì là: điều gì khiến ta cảm thấy quan trọng nhất ở nơi mình sinh sống để tạo ra cảm giác gần gũi như là ở nhà. Trong những chuyến đi của cô, cô đã được những nhà khoa học và học giả Phật giáo khai sáng và tìm được câu trả lời cho câu hỏi đó. Cô đã trở về quê hương nơi mà gia đình cô đã sinh sống từ giữa thế kỉ 19_đó là một khách sạn ở cuối con hẻm trong một khu phố cổ ở Tsefat, con đường đi bộ trong phố cổ được lát đá và mọi người di chuyển bằng việc đi bộ nhưng vẫn cho ta thấy cảm giác an toàn vì những cửa sổ và cửa chính đều được mở ra phía ngoài đường. Lối vào chính của khách sạn không cao lắm nhưng nó đã thể hiện được sự chuyển tiếp giữa đường phố và bên trong bằng việc thay đổi về tầm nhìn và hàng cây nhỏ tạo nên một cảm giác riêng tư. Khách sạn này là nơi mà đã cho cô cảm giác ở nhà. Thời gian đã tạo nên một nơi chốn tuyệt vời mà cô luôn muốn trở lại một lần nữa. Mọi năm, đến dịp hè cô lại trở về nơi đó từ khi còn là một đứa trẻ. Khách sạn nằm ở trên đỉnh đồi nên có thể nhìn được từ xa trong quá trình di chuyển. Và từ khách sạn , nó là điểm cao mà có thể phóng tầm nhìn ra xa. Có 2 lối vào khách sạn nhưng cô luôn chọn lối vào dẫn trực tiếp vào căn bếp_ nơi mà bà của cô luôn ở trong đó hằng ngày để nấu ăn. Căn bếp có diện tích lớn và khá đầy đủ dụng cụ nấu nướng. Từ trong bếp đi ra là một sân trong, nằm giữa công trình khách sạn, đó là một không gian xanh có thể tiếp cận được từ nhiều phía và có thể thấy nó từ cửa sổ của các phòng, và ở giữa sân được trồng một cây Loquat (cây nhót tây ), bên cạnh đó là một cầu thang ngoài trời. Sân trong này là nơi khiến cho những vị khách và cô có chung một cảm giác gần gũi như ở nhà và là nơi có nhiều kỷ niệm của thế hệ ông bà. Những thành phần xung quanh sân trong này bao gồm các cửa sổ, cửa đi hướng ra, phòng ăn và phòng khách có thể nhìn ra được và một cầu thang ngoài trời dẫn từ tầng 2 xuống sân là những thành phần tạo cho sân trong này trở nên sống động. Đồng thời nó là không gian kết nối giữa các phòng. Căn bếp bên cạnh sân là nơi mà bà của cô gần gũi nhất và bà luôn luôn tự tay chuẩn bị bữa ăn cho các vị khách đến ở. Bên cạnh căn bếp là phòng giặt ủi, đó có đặt một cái giường nhỏ mà bà cô thường thích nằm ngủ. Cô thường phụ giúp bà đem trái cây cho những vị khách ngồi nghỉ thư giãn trong vườn. Khách sạn có một không gian bên ngoài rất rộng khiến cô cảm thấy như một thế giới thu nhỏ, những tầm nhìn có thể phóng ra được những ngọn đồi và biển. Công trình khách sạn được xây từ giữa thế kỉ 19 khi đế chế Ottoman chiếm đóng Isarel, sau đó trở thành trường nữ sinh và được bà của cô mua và cải tạo lại sau 30 năm bà bỏ học.
Cô đã dẫn một câu của Alexander Christopher trong cuốn sách The Timless Way of Building của ông: “There is one timeless way of building. It is thousands of years old, and the same today as it has always been”. Có một cách để công trình vượt thời gian đó là nó đã một nghìn năm tuổi và bây giờ vẫn trông như vậy. Một công trình hoàn chỉnh có khả năng chuyển đổi công năng mà không cần phải phá bỏ thành phần nào, khiến chúng trông nguyên vẹn như lúc ban đầu. Để làm được điều đó, cần phải quan sát nghiên cứu các góc nhìn trước khi thiết kế. Cô đã sử dụng 2 cọc gỗ để đánh dấu góc nhìn một cách thông minh.
Đối với cô, sự tồn tại của một không gian phụ thuộc vào các chi tiết dần dần hình thành, nhưng toàn bộ chi tiết đó không phải là một thứ trang trí cho riêng nó. Bởi vì không có chỗ cho một hình thức đẹp, trừ khi công năng của nó đáp ứng được mục đích sử dụng. Cùng với đó, khái niệm "công năng" rộng hơn so với "chủ nghĩa hiện đại", như một giá trị chỉ gắn liền với tính hữu dụng. Một tòa nhà vượt thời gian để tạo ra trải nghiệm cảm xúc giữa con người và môi trường. Cô đã đi nhiều nơi trên thế giới, và những điều đã khuấy động cô ở quê hương, thì nó được khuấy động lại trong cô ở đất nước Hy Lạp, Anh, Ấn Độ, Nhật Bản, hay Ý… bởi vì những hình thức và kiểu mẫu ở quê hương cô được lặp lại tại đó một cách ngẫu nhiên về vật liệu, màu sắc, ngôn ngữ được áp dụng như cầu thang ngoài trời. Mặc dù chúng xuất hiện có vẻ khác nhau nhưng có một cấu trúc khuôn mẫu được lặp lại. Nội thất, công trình và công gian bên ngoài là một hệ thống liên tục. Kể cả về phương diện tâm linh, bất kì nền văn hóa nào cũng có nơi treo những lá bùa cầu nguyện lên cây.
Những điều đó được cô đúc kết lại và đưa vào thiết kế. Khi thiết kế trung tâm cho người già, cô cố gắng tạo nên một nơi mà mọi người có cảm giác như được ở nhà, chứ không phải là một tổ chức. Sân trong sống động được cô tái hiện và thiết kế lại, đó là một nơi trung tâm công trình với bộ bàn ghế thư giãn đặt dưới những gốc cây được giữ nguyên hiện trạng tại vị trí khu đất, là không gian xanh có thể tiếp cận được và nó được kết nối với các phòng xung quanh bởi những hành lang cột. Cô đã sử dụng kiểu mẫu cung cuốn “Arcade” để tạo cảm giác thân thuộc cho tất cả mọi người ở mọi nơi nhưng được biến tấu theo một hình thức khác, nó vẫn giữ nguyên được cấu trúc khuôn mẫu ban đầu.
Qua cảm nhận thực tế và những hành trình tới các đất nước khác nhau, hồi tưởng lại ký ức tuổi thơ nơi mà cô sinh sống với bà, cô đã tìm được câu trả lời cho câu hỏi mà cô đã đặt ra khi còn là một sinh viên mà cô đã nêu ở đầu bô phim,” One Timeless Way” ( một cách vượt thời gian) là phương pháp tạo ra công trình, thành phố, làng quê được cô áp dụng. Bất kì nơi nào, bất kì nền văn hóa nào và bất kì thời gian nào cũng có thể tạo ra không gian _ nơi mà người ta có cảm giác như là ở nhà. Bằng việc áp dụng những kiểu mẫu và cho dù nó có khác nhau về hình thức nhưng vẫn giữ được bản chất của cấu trúc ban đầu khiến ta luôn có cảm giác thân thuộc.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét