Chủ Nhật, 22 tháng 1, 2012

Thiết kế tùy ứng (phần 9)


Hình 46: “Một ngõ vắng xôn xao


Hình47: Hình dạng của con đường được hình thành bởi 14 ngôi nhà
Hình 48: HÌnh thành khoảng lồi ở giữa lối đi, thu hẹp tại phía hai đầu.
  1. Đối xứng cục bộ:
















Hình 49: Trung tâm Zeppelinfeld do Albert Speer thiết kế. Cấu trúc đối xứng toàn cục một cách hung bạo trong khi chỉ có một vài đối xứng cục bộ.

























Hinh51: Quy hoạch trung tâm Phục Hưng ở Detroi.

Hãy so sánh trung tâm Zeppelinfeld do Speer, kiến trúc sư trưởng của chế độ Quốc xã thiết kế với lâu đài Alhambra. Một bên là sự đối xứng toàn cục hung bạo, ngạo nghễ, một bên là hàng trăm thành phần đối xứng cục bộ nằm trong một bố cục không đối xứng nhưng tuyệt đẹp. Theo Alexander, đối xứng cục bộ là vô cùng quan trọng vì trong quy luật tỷ lệ phổ quát, sự đối xứng phải diễn ra trong mọi quy mô. Với công trinh của Speer ta thấy quy luật “Đối xứng” không có nghĩa là đối xứng toàn cục như thường được hiểu mà chúng ta cần phải có một loạt những hình dạng đối xứng con, hoạt động bên trong các đối xứng lớn hơn. Và cũng từ quy luật các trường trung tâm mạnh những hình dạng đối xứng phải nằm ẩn bên trong nhau.
Kiểu mẫu ĐƯỜNG ĐI DẠO
APL cho rằng cần phải khuyến khích sự hình thành một lối đi tại trung tâm mỗi cộng đồng để kết nối các hoạt động chính và phải bố trí sao cho tại mỗi điểm trong cộng đồng nằm trong khoảng 10 phút đi bộ. Để mang người đi bộ vào trong đường đi dạo phải đặt hai điểm thu hút tại hai đâu, cũng là cách để giữ dòng chuyển động thường xuyên chảy.

Hinh 52: Tạo thành đường đi dạo- phố đi bộ trong đô thị
Hình53: Tạo thành các nút hoạt động dọc đường đi dạo với bán kính ảnh hưởng là 10 phút đi bộ.
  1. Đan xen chặt và sự nhập nhằng

Sự đan xen tạo nên các trường trung tâm liên kết mạnh bởi vì các hình dạng xâm nhập lẫn nhau dể kết nối. Nó phản ảnh xu hướng của tự nhiên được thể hiện trong cấu trúc gọi là fractal (chuỗi lặp), tức là các thành phần tự lặp lại hình dạng bên cạnh theo một tỷ lệ khác nhờ đó hình thành các đường với xu hướng điền vào một phần không gian.Còn các bề mặt thì lớn dần lên. Chính vì thế sự chuyển đột ngột không gắn kết các phần.

  1. Tương phản

Ai cũng biết hình thành nên sự tương phản là một quy luật cơ bản trong nghệ thuật và cả trong tự nhiên. Đó là sự thiết lập các đơn vị nhỏ hơn bên cạnh các đơn vị lơn hơn. Là việc phân biệt các đơn vị liền kề. Là việc tạo nên đối xứng hình nền. Do đó sự trong suốt nguỵ tạo giảm tương phản. Mà giảm tương phản làm yếu thiết kế.

  1. Sự chuyển dần

Cũng là một quy luật cơ bản trong nghệ thuật, với sự chuyển dần chúng ta tránh được việc tạo ra các trường hợp giống hệt nhau. Đôi khi chúng ta không nên lượng hoá hình thức thành những mẩu gián đoạn, mà cần phải thay đổi nó dần dần

  1. Độ thô:

Các kiến trúc sư hiện đại thế kỷ 20 thường có thái độ ngạo mạn, coi thường kiến trúc của các dân tộc thiểu số, coi đó như sản phẩm của các dân tộc bán khai. Nhưng cần phải hiểu rằng, chính cái tính có vẻ không chính xác trong kiến trúc bản địa đó lại thể hiện một phẩm chất rất quan trọng của kiến trúc, của bản sắc dân tộc: đó là sự nghỉ ngơi (relax! Người Mỹ thường nói thế khi thấy ai đó cố gắng lên gân, cố sức nghiêm trọng vấn đề), sự thoải mái ung dung của người làm nên kiến trúc, cũng như cái tâm thế của người làm chủ tình hình- đúng hơn là biết mình là một phần của hoàn cảnh. Nương theo hoàn cảnh và vận hành tóm lại là phẩm chất thiền.
12. Tiếng vọng
Nikos Salingaros giải thích quy luật tiếng vọng như sau: có hai loại tiếng vọng, một thể hiện trong phép đối xứng tịnh tiến- ta thấy hình thức tương tự ở cùng một quy mô, nhưng cách nhau một quãng. Loại thứ hai được thể hiện trong đối xứng theo quy mô- các hình thức tương tự tồn tại ở các quy mô khác nhau. Tất cả các đối tượng lặp (fractals) trong tự nhiên đều tuân thủ sự tương tự theo phép lặp- ở đây không phải bằng sự giống hệt khi ta phóng to lên mà chỉ là sự “vọng lại”.
13. Khoảng trống
Khoảng trông chính là tỷ lệ lớn nhất của chuỗi lặp (fractals). Khi quan sát tam giác Sierpinski thường được dùng để minh hoạ cho chuỗi lặp ta có nhận xét sau: a/Thành phần mở lớn nhất của chuỗi lặp tồn tại như một khoảng trống. b/ Không thể điền trong tất cả một chuỗi lặp với các chi tiết. c/ Trong trường trung tầm “tiềm ẩn”, một đường biên phức tạp tập trung vào khoảng mở nằm giữa- khoảng trống.
Hình 54: Tam giác Sierspinski thường được dùng để minh hoạ cho chuỗi lặp, gồm nhiều tam giác đồng dạng thuộc về các tỷ lệ khác nhau.

Kiểu mẫu: NƠI CHỐN LINH THIÊNG
APL cho răng, dù cho nơi chốn nhỏ hay to, ở trung tâm thành phố hay khu vực ngoại vi, cần phải thiết lập luật lệ để bào vệ nó- sao cho cội rễ của chúng ta trong môi trường thị giác không bị vi phạm. Luật lệ như thế nào vô cùng quan trọng và sẽ được bàn kỹ trong hai phân C, D sau.

Hình55: Cần phải tạo ra các quy chế bảo tồn các địa điểm linh thiêng.

14. Mộc mạc và tự tại

Mộc mạc và tự tại là sự cân bằng đạt được bằng sự chặt chẽ trong đó các phần đều hỗ trợ nhau, không có gì là thừa hoặc làm mất tập trung. Không tạo nên sự hỗn độn. Đặc biệt cũng giống như Độ thô ở đây ta không phải lên gân lên cốt. Để đạt được sự mạch lạc này thực tế rất khó.

Tự nhiên ưa thích sự mộc mạc, nhưng phải nói ngay là mộc mạc (simplicity) không phải là “đơn giản” theo nghĩa của chủ nghĩa tối thiểu (minimalist), mà đơn giản trong tự nhiên là việc hình thành các tổ chức- các trường trung tâm phức tạp nhưng lại rất gắn bó. Chính vì lẽ đó một hệ thống có vẻ “đơn giản” với chúng ta bởi vì nó quá hoàn hảo.

Hình 56: Mộc mạc và tự tại trong hệ cột uy nghi của ngôi đền Nhật

Kiểu mẫu: NHữNG CON ĐƯỜNG XANH
APL cho rằng trên những đường cục bộ cần phải đóng/chặn các giao thông xuyên suốt, rồi trồng cỏ trên mặt đường, đặt đá xen kẽ để hình thành bề mặt cho xe cần phải đi qua. Chý ý là không phân biệt giữa đường phố và vỉa hè.

















Hình 57: Con đường xanh










Không có nhận xét nào:

Kevin Lynch- Good City Form- Hinh thuc hoan hao cua thanh pho