Chủ Nhật, 22 tháng 1, 2012

Thiết kế tùy ứng (phần 3)

  1. Các mức tỷ lệ (Levels of scale)

Hình 17: Các mức tỷ lệ khác nhau trong một ngôi đên gần Isfahan-
Nguồn: Về bản chất của trật tự. Tập 1 (The Nature of Order)- Christopher Alexander
Hình chụp trên cho ta thấy một góc của ngôi đền gần thành phố Isfahan- Ấn Độ. Trong hình ta thấy sự đa dạng những kích thước từ các chi tiết ở bệ cột đến đầu cột, các chi tiết trang trí trên tường, kích thước của cột, rồi đên kích thước của gian sảnh, tất cả là một sự phong phú về kích thước. Các thành phần kích thước này không những phong phú về tỷ lệ mà còn được xếp đặt đủ gần nhau để tạo sự tương hỗ, tạo nên các trường trung tâm chồng lấn lên nhau, bao bọc lẫn nhau. Các kích thước này được xác định theo các số hạng xen kẽ của chuỗi Fibonacci, hoặc có thể xác đinh theo hằng số logarith e như ở phần A.
Tính chất thứ bậc của tỷ lệ rất quan trọng cho thiết kế tuỳ ứng vì chúng ta cần phải có các tỷ lệ phù hợp với kích thước cơ thể người (các tỷ lệ cỡ 1mm – đến 2m) mà thường được gọi là tỷ lệ nhân văn (human scale), nhưng chúng ta cũng cần phải có các tỷ lệ (tức là các kích thước) lớn hơn để xác định kích thước chung của công trình.

Kiểu mẫu: PHẢ HỆ CỦA KHÔNG GIAN MỞ
Alexander và cộng sự cho rằng cần tạo ra một số không gian nhỏ, hình thành phần “lưng” của không gian nhỏ đó, rồi tạo “lỗ mở” nhìn vào không gian lớn hơn.


Hình 18: Từ một sân trong nhìn ra không gian mở lớn hơn
Hinh 19 : Ghế ngồi và khoảng vườn

Hình 20: Sân và đường phố hoặc quảng trường
Hình 21: Phả hệ của các không gian
Những hình vẽ trên trình bày tính thứ bậc trong việc tổ chức không gian ngoài trời.
  1. Các trường trung tâm mạnh

Hình 22: Một giáo đường ở Kairouan,Tunisia

Hình trên trình bày một giáo đường Hồi giáo với các trường trung tâm mạnh. Đập vào mắt chúng ta là tháp (minaret) chiếm vị trí trung tâm trong bố cục. Nó tạo nên một trường trung tâm mạnh không chế trong bố cục. Độc giả còn có thể thấy phần khối xây của gian nhà chính chiếm lĩnh một phần không gian đáng kể hình thành một trường trung tam mạnh khác, với hai mái vòm nhỏ hơn nằm ở trục đối xứng dọc, hai mái vòm nằm trên trục đối xứng vuông góc với trục chính. Chính bốn mái vòm này cũng là cáca trường trung tâm nhỏ hơn nằm ẩn bên trong trường trung tâm lớn hơn. Rồi phần sân trong của giáo đường cũng đóng vai trò như một trường trung tâm mạnh mặc dù nó là khoảng trống hơn là một khối xây.

Như vậy các trường trung tâm mạnh có vai trò kết nối một vùng đáng kể không gian xung quanh nó lại với nhau. Đồng thời mỗi trường trung tâm kết hợp các trường trung tâm và các đường bao xung quanh để tạo nên điểm nhấn. Điều đặc biệt quan trọng là các trường trung tâm phải hỗ trợ lẫn nhau, trong mỗi trường trung tâm lại có các trường trung tâm nhỏ hơn, rồi đến lượt nó các trường trung tâm này lại thuộc về một trường trung tâm lơn hơn nó.

Có hai dạng trường trung tâm: a/ trường trung tâm “xác định” và trường trung tâm “tiềm ẩn” cả hai loại trường trung tâm này đều phải gắn bó với nhau. Ta coi trường trung tâm “xác định” như một trường trung tâmcó một đôi tượng nào đó ở khoảng giữa để tiếp nhận sự chú ý. Và loại thứ hai là trường trung tâm “tiềm ẩn” vốn đường biên (dày) để tập trung sự chú ý vào vùng không gian bên trong còn trống như trường hợp sân trong của giáo đường Hồi giáo.

Không có nhận xét nào:

Kevin Lynch- Good City Form- Hinh thuc hoan hao cua thanh pho