Thứ Năm, 22 tháng 12, 2011

Những hướng đi tiên phong trong khoa học thiết kế: Quá trình tự tổ chức

Trước khi bạn đọc đi vào bản dịch dưới đây, tôi xin tóm lược vài nét chính của bài viết để bạn đọc dễ theo dõi: Các tác giả cho rằng quá trình tự tổ chức là quá trình mà trong đó các quy luật đơn giản mang tính địa phương tác động trong một quy mô nhỏ để sản sinh ra một kết quả đáng kinh ngạc của sự phức hợp trên quy mô toàn cục. Tiêu biểu là cơ chế hoạt động của tổ mối, khi không hề có một cá thể nào chỉ huy (mối Chúa chỉ làm nhiệm vụ sinh đẻ, không phải là vua hay Chúa theo cách mà con người thường hiểu rồi đặt tên cho loài côn trùng này), nhưng theo các cơ chế đơn giản của việc theo dấu vết ferromon mà cả tổ mối đã hoàn thành kỳ tích là một hệ thống tinh vi và tự tổ chức. Tương tự như vậy đô thị truyền thống chỉ sử dụng các quy luật đơn giản và ở quy mô nhỏ mà hình thành nên một cơ chế đô thị tinh vi và bền vững. Tiếp đến các tác giả sử dụng quá trình tự động hoá tế bào để minh hoạ cho quan điểm các quy luật generative đơn giản giúp hình thành một cấu trúc phức hợp. Và điểm thứ hai không kém phần quan trọng là điều kiện ban đầu khác nhau sẽ hình thành các cấu trúc phức hợp khác nhau. Kế đó các tác giả đề cập đến vấn đề về sự sáng tạo và tự do nghệ thuật trong thiết kế kiến trúc và đô thị: cần tuân theo các thuật toán thiết kế tuỳ ứng để có được một hệ thống bền vững nhưng luôn độc đáo, đó chính là cách mà đô thị truyền thống và kiến trúc truyền thống trên khắp thế giới đã được thực hiện hàng ngàn năm qua (ND: Nguyễn Hồng Ngọc).

Những hướng đi tiên phong trong khoa học thiết kế: Quá trình tự tổ chức (self-organization)



Michael Mehaffy và Nikos Salingaros

Một cuộc cách mạng ngoạn mục đang trên đường phát triển trong khoa học về thiết kế- nó được hun đúc thêm bởi những kiến giải thâm sâu về bản chất của tự nhiên, được kết hợp thêm bởi sự bùng nổ về khoa học về sự phức hợp. Những thuật ngữ mới khêu gợi chúng ta với những đề xuất về các xu hướng mới và khả năng mới: quá trình tự tổ chức, biophilia (khoa học nghiên cứu về mối quan hê mật thiết giữa con người và các hệ thống hữu cơ), thiết kế theo phương pháp generative, và hơn thế nữa. Nhưng những gì ta có thể thấy được mới chỉ là những thứ kém quan trọng: những cách làm cũ được làm duyên làm dáng trong những tà áo mới. Để thấy được cái gì đang thực sự diễn ra, chúng ta phải đào sâu hơn và chúng ta cần phải hiểu khoa học một cách toàn diện hơn một chút.Trong lĩnh vực đầy hứa hẹn này, không có chủ đề nào hấp dẫn hơn quá trình “tự tổ chức” – khả năng của một hệ thống phức hợp phát triển, hình thành theo trật tự, và tổ chức bởi chúng, mà không cần phải có bất kỳ một thực thể nào kiểm soát. Chúng ta quan sát hiện tượng này ở các tổ mối khi không cần bất kỳ một kiến trúc sư “mối” nào hoặc một bản thiết kế nào, ở các tế bào tổ chức và phát triển thành các bộ phận cơ thể mà không cần thêm sự kiểm soát nào, và cũng như chúng ta thấy ngay lúc này đây, trong các quá trình tạo nên sự sống.

Kevin Lynch- Good City Form- Hinh thuc hoan hao cua thanh pho