Thứ Hai, 27 tháng 12, 2010

THÀNH PHỐ KHÔNG PHẢI LÀ CÂY PHẢ HỆ (City is not a tree) . Phan I

Lâu nay khi nhắc đến Christopher Alexander người ta thường nghĩ ngay đến bài báo kinh điển “Thành phố không phải là cây phả hệ” (A city is not a tree) nhưng ít người có điều kiện đọc đầy đủ bài báo đó. Việc đọc đủ là quan trọng và cũng rất thú vị do chúng ta có thể thấy tác giả trình bày ý tưởng của mình như thế nào, cách diễn đạt và ngôn ngữ thường mang đến những cảm xúc tuyệt vời mà một bài điểm sách hoặc điểm báo không thể nào có được. Bài báo dưới đây của Alexander được in lần đầu trong tạp chí Thiết kế của Hội đồng Thiết kế Công nghiệp London số 206 năm 1966. Bài báo này được coi như bước khai phá đầu tiên trong quá trình tìm kiếm một hình mẫu phát triển bền vững đích thực cho thành phố của Alexander. Bài báo sẽ được post thành hai phần vì tương đối dài.



THÀNH PHỐ KHÔNG PHẢI LÀ CÂY PHẢ HỆ

(A CITY IS NOT A TREE)

Christopher Alexander

Nguyễn Hồng Ngọc dịch

Phần I

Cái cây mà tôi nhắc đến ở đây không phải là loại cây có lá. Nó là tên gọi của một cấu trúc trừu tượng. Tôi làm cho nó tương phản với một cấu trúc khác phức tạp hơn được gọi là bán phủ chồng (semi-lattice). Thành phố là một cấu trúc bán phủ chồng, không phải là cấu trúc cây. Để liên hệ cấu trúc trừu tượng đó với bản chất của thành phố, đầu tiên tôi phải tiến hành một sự phân biệt đơn giản.

Thành phố tự nhiên và nhân tạo

Tôi muốn nhắc đến những thành phố đã lớn lên một cách tự phát theo kiểu này hay kiểu khác trải qua rất nhiều, rất nhiều năm tháng là “các thành phố tự nhiên”. Và tôi sẽ gọi những thành phố và những phần của các thành phố vốn được tạo ra một cách có chủ ý là “những thành phố nhân tạo”.

Kevin Lynch- Good City Form- Hinh thuc hoan hao cua thanh pho