Thứ Bảy, 28 tháng 6, 2008

Quan điểm

Quan điểm[1]

Deepika Andavarapu

Nguyễn Hồng Ngọc dịch

Có rất nhiều điều mà Ấn Độ có thể học từ phương Tây và ngược lại. Nhưng từ khi tôi tới Hoa Kỳ vào năm 2004, tôi lại thấy rất ít sự tranh đua thông thái này. Thường thường thì những sai lầm được sao chép lại hơn là những tấm gương tốt. Vào lúc mà việc thiết kế những cộng đồng theo định hướng phục vụ người đi bộ nhận được sự chú ý ngày càng tăng ở phương Tây, thì tình hình ngược lại tại phương Đông. Giai cấp trung lưu Ấn Độ mua xe hơi với tốc độ ngày càng tăng, trong khi đó họ bỏ qua mạng lưới giao thông công cộng tuyệt vời của đất nước. Cũng thời gian đó rất nhiều vùng nông thôn của Ấn Độ bị cắt lìa khỏi khỏi phần còn lại của đất nước bởi những còn đường nhỏ hẹp và ùn tắc cũng như bởi hệ thống cơ sở hạ tầng được tu bổ kém.

Tương tự như vậy khi các thành phố của Hoa Kỳ đang nhận ra giá trị của loại nhà dành cho đa thành phần thu nhập (mixed income housing), các thành phố của Ấn Độ đang phá hủy nhưng khu ổ chuột và đang tiến tới với những chương trình tái định cư khổng lồ mà không chú ý nhiều về những hệ quả tới dân nghèo.

Thực tế là nhiều thành phố của Ấn Độ có hệ thống giao thông công cộng tuyệt vời. Theo Sách Guiness về các kỷ lục của Thê giới, vào năm 1999 hệ thống giao thông công cộng ở bang Andhra Pradesh có đội xe bus lớn nhất thế giới (18. 397 chiếc). Và cả vùng phụ cận của Mumbai và Calcutta đêu có mạng lưới đường sắt dày đặc. Nếu hệ thống giao thông công cộng hiện thời được cải tạo và làm cho có hiệu quả hơn chúng có thể giải quyết được nhiều vấn đề giao thông của đất nước cũng như tạo ra tác động thấp nhất tới môi trường.

Nói như thế không phải là chê bai mô hình của Hoa Kỳ. Hoa Kỳ có một hệ thống xa lộ kết nối tốt cung cấp việc vận chuyển giao thông rất tốt và khả năng di chuyển rộng cho một phần lớn dân cư. Nhưng hệ thống giao thông nhiều làn đó cũng có giá của nó: khí thải gây hiệu ứng nhà kính, mức độ lệ thuộc vào ô tô, lệ thuộc vào dầu mỏ nước ngòai, v.v…Trước khi hệ thống này trải lên các vùng đất qúy giá và tiếp tục xây dựng nên những xa lộ mới to lớn hơn, Ấn Độ cần phải nhìn về thế giới phương Tây và xem xét những giải pháp giao thông nào là được và không được, và sau đó tạo nên các giải pháp toàn diện cho những vấn đề giao thông riêng biệt. Một giải pháp mang tính bản địa là tốt nhất cho nên kinh tế quốc gia và cho tính bền vững cho quốc gia đó.

Nhà ổ chuột rõ ràng là vấn nạn cần phải giải quyết. Hầu hết người Ấn không thể tiếp cận được tới những dịch vụ cơ bản như nước uống, điện, hệ thống thoát chất thải. Nhưng trong nhiều trường hợp, các khu ổ chuột của thành phố là giải pháp nhà ở cuối cùng cho người nghèo. Kế hoạch loại bỏ chúng như một phần của chiến lược làm đẹp và tái phát triển đô thị cần phải xem xét đến khía cạnh này.

Ý tưởng về việc cải thiện điều kiện sống của người nghèo là một lý tưởng đáng biểu dương. Cuối cùng Ấn Độ là quốc gia của một phần sáu dân số trên thế giới, đồng thời cũng là một trong những nước phát triển nhất. Tuy thế chúng ta có thể thấy ở Hoa kỳ những dự án nhà ở đồ sộ có thể dẫn đến kết cục thảm họa như thế nào nếu tính năng động của các khu dân cư không được tính đến.

Những nhà lãnh đạo Ấn Độ phải quyết định những vấn đề khó khăn trong vòng vài năm tới. Họ có thể theo con đường dễ dàng và vá víu lên hệ thống cơ sở hạ tầng mà không cố gắng giải quyết vấn đề thực sự, hoặc họ có thể theo con đường khó khăn và học từ những ví dụ tốt khắp thế giới. Họ có hưởng lợi từ những sai lầm của phương Tây rồi theo các chính sách khiến Ấn Độ sạch hơn, xanh hơn, cũng nhờ thế làm cho hành tinh của chúng ta xanh hơn

Ấn Độ có những thành phần cơ bản (sử dụng đất hỗn hợp, xây dựng mật độ cao, và mạng lưới giao thông công cộng) để tạo nên những vùng đô thị sống động mang tính bền vững. Nhưng để làm điều đó nó cần có những lãnh tụ sẵn long học từ những sai lầm của quá khứ và lái đất nước theo con đường đúng đắn, theo định hướng xanh.

Rất nhiều nhà hoạch định chính sách nhận ra nhu cầu này và đã khởi xướng các chương trình cải thiện hệ thống cơ sở hạ tầng ở các thành phố lớn của Ấn Độ cũng như ở vùng nông thôn. Đối với một người như tôi, khi trở về nhà, đất nước hãy còn như ở trong tình trạng đang được xây dựng. Như vậy, tôi tự hỏi nước Ấn Độ mới sẽ trông như thế nào?

Deepika Andavarapu hiện là Quyền Quản lý của Sở Quy hoạch Hạt Leon thuộc thành phố Tallahassee bang Florida. Bà là người gốc Ấn Độ và đã ở Hoa Kỳ được bốn năm.




[1] Viewpoint (quan điểm) là chuyên mục thường kỳ của Tạp chí Quy Hoạch, tạp chí xuất bản hàng tháng thuộc Hiệp Hội Quy Hoạch Hoa Kỳ. Như tên của đề mục, đây là diễn đàn để các nhà quy hoạch bày tỏ quan điểm của mình.

Kevin Lynch- Good City Form- Hinh thuc hoan hao cua thanh pho